Berrikuspen bibliografiko erako lanetarako
Irakasleekin egindako elkarrizketa sakonak baztertu behar izan dira gehiegizko eskakizun burokratikoak medio. Horren tokia, besteak beste, hartu dute berrikuspen bibliografiko erako lanek. Testu mota hau ikasleei ikerketa zientifikoaren oinarrizko ezagutzak emateko eta beren gaitasun kritikoa garatzeko erabiltzen da.
Seguruenera ez da izango eraginkorrena irakaslerako ikaskuntza prozesuan, baina egingarriak dira, baldin eta irakurtzea, idaztea eta ideiak antolatzea gustuko baduzu.
Lehenen eta behin zer den azterketa mota hori:
- Zientzia ikuskeratik interesa duen gaiaz zer idatzi den aztertzea du helburu. Normalean egiten da akademia ibilbidean ibiltzeko egiten dira era honetako ikerketak.
- Ikerketa mota jakina da, marko metodologiko nahiko zehatza daukana. Espero da zuk egindako azterketaren antzerako emaitzak jasotzea zuk jarraitutako prozeduraren bidez.
- Datuak eta emaitzak azterketarako aukeratzen diren testuak izango dira.
- Ondorioak aukeratutako testuen azterketatik eratorriak izango dira. Normalean, ikertu beharreko eremu bat seinalatzeko erabiltzen dira azterketok.
PRISMA
Gaur egun, berrikuspen bibliografiko erako lanak egiteko PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) gida erabiltzen da (Page, Moher, et al. 2021(e)ko ; Page, McKenzie, et al. 2021(e)ko ; Yepes-Nuñez et al. 2021(e)ko ; Rethlefsen et al. 2021(e)ko ; Moher et al. 2015(e)ko ). Gidak jarraibide zehatzak eskaintzen ditu ikerketa sistematikoak eta meta-analisiak egiteko eta argitaratzeko.
Zuk erabili beharreko dokumentuak lau dira, haietako bakarra dago erdarara itzulita.
PRISMA2020:
Hauxe da erdaraz ere aurki dezakezuna (Yepes-Nuñez et al. 2021(e)ko ) .
Hemendik hastea gomendatzen dizut, ikuskera orokorra eraikitzeko.
Dokumentu honetako kontrol zerrenda erabili behar duzu oinarritzat, zure ikerketara egokitu eta mugatuta.
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., … Moher, D. (2021/). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
PRISMA2020, azalpenak:
Aurreko dokumentuaren zehaztasunak hemen aurkituko dituzu.
Page, M. J., Moher, D., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., … McKenzie, J. E. (2021/). PRISMA 2020 explanation and elaboration: Updated guidance and exemplars for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n160. https://doi.org/10.1136/bmj.n160
PRISMA-P:
Hemen azaltzen da protokoloa. Hor azaltzen ditu planifikazioa eta dokumentazioa nola egin.
Moher, D., Shamseer, L., Clarke, M., Ghersi, D., Liberati, A., Petticrew, M., Shekelle, P., Stewart, L. A., & PRISMA-P Group. (2015/). Preferred reporting items for systematic review and meta-analysis protocols (PRISMA-P) 2015 statement. Systematic Reviews, 4(1), 1. https://doi.org/10.1186/2046-4053-4-1
PRISMA-S:
Bilaketa prozesu osoa nola dokumentatu baldintza erreproduzigarrietan.
Rethlefsen, M. L., Kirtley, S., Waffenschmidt, S., Ayala, A. P., Moher, D., Page, M. J., Koffel, J. B., Blunt, H., Brigham, T., Chang, S., Clark, J., Conway, A., Couban, R., de Kock, S., Farrah, K., Fehrmann, P., Foster, M., Fowler, S. A., Glanville, J., … PRISMA-S Group. (2021/). PRISMA-S: An extension to the PRISMA Statement for Reporting Literature Searches in Systematic Reviews. Systematic Reviews, 10(1), 39. https://doi.org/10.1186/s13643-020-01542-z
Proposatzen den sistematizazioak bilaketen dokumentazioa bideratzen du, emaitza errepikagarriak lortzea ahalbidetuta.
Fluxu diagrama hori egiteko badira zenbait baliabide1 eskuragai.
Bestalde, bilaketak egiteko orduan Eranskina A — Bilaketak zorrozteko eragileak atalean badituzu hainbat jakingarri.
Adibide batzuk gure inguruan
Psikodidaktika aldizkariko azkenetariko zenbakian agertzen da gaztelaniazko berrikuspen lan bat Melguizo-Ibáñez et al. (2024(e)ko ) hezkuntza inguruan atseden aktiboen balizko mesedeen inguruan. Bestalde, iaz gure fakultateko zenbait irakaslek argitaratu zuten beste berrikuspen bat, hau ingelesez, maker gaiaren inguruan, Quintana-Ordorika et al. (2024(e)ko ) . Jakina, adibideok baino hobeak aurki ditzakezu zuk eta eskertuko dizut pasatzea. Hauek gure fakultatearekin duten lotura zuzenagatik erakusten dizkizut.
Orain arte GrAL batean ikusi dudan lan akademikorik onena honelako berrikuspen batean ikusi dut; jaso dezakeen notarik altuena jaso bazuen ere, oraindik ez dago eskuragarri EHUko ADDI biltegietan. Laster izango omen da bertan.
Bertako webgunean: https://www.prisma-statement.org/prisma-2020-flow-diagram
Edo web app batez hemen https://www.eshackathon.org/software/PRISMA2020.html (Haddaway et al. 2022(e)ko )↩︎